Analiza fundamentalna spółek – wstęp

W dzisiejszych czasach, w obliczu spowolnienia rozwoju gospodarczego i ciągłej walki wszystkich firm o zwiększenie efektywności i przetrwanie, warto przyjrzeć się jak radzą sobie hurtownie farmaceutyczne na coraz bardziej konkurencyjnym rynku dystrybutorów leków.

Mówi się, że branża farmaceutyczna to najbardziej zyskowna z legalnych gałęzi przemysłu. Jednak warto zwrócić uwagę, że na rynku leków występują grupy podmiotów wyspecjalizowane w produkcji, dystrybucji oraz sprzedaży leków. Grupy te nie zawsze mają takie same możliwości generowania zysków. Mamy tutaj wielkie międzynarodowe koncerny farmaceutyczne, duże firmy generyczne (produkujące leki po wygaśnięciu ochrony patentowej), dystrybutorów leków oraz apteki sprzedające medykamenty ostatecznym konsumentom.

Reklamy
Opublikowano prace magisterskie | Otagowano | Dodaj komentarz

Przedmiot, zakres i cel analizy finansowej i jej miejsce w procesach decyzyjnych

Analiza finansowa jest tą częścią analizy ekonomicznej, która stanowi najwyższy stopień jej uogólnień. Obejmuje bowiem zagadnienia związane z całokształtem działalności gospodarczej. Przesądza o tym wybitnie syntetyczny charakter wielkości będących jej przedmiotem. Do zagadnień leżących w sferze zainteresowania analizy finansowej należy przede wszystkim zaliczyć: wstępną analizę bilansu, rachunku zysków i strat, analizę wyniku finansowego i czynników go kształtujących oraz analizę sytuacji finansowej badanej jednostki gospodarczej.

Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego, gdyż zależy od:

–          dostępności informacji,

–          stopnia szczegółowości danych,

–          jednostki przeprowadzającej ocenę.

 

Znaczne różnice w przedmiocie, zakresie i celach występują pomiędzy analizą zewnętrzną  a analizą wewnętrzną[1].

Analizy zewnętrzne są oparte wyłącznie na publikowanych sprawozdaniach finansowych (głównie na bilansie i rachunku zysków i strat).  Występujący tu zakres informacyjny jest ograniczony do płynności wymienionych dokumentów i tym samym nie pozwala na ocenę niektórych zagadnień, np. rezerw firmy, a także na ujęcie przyczynowe badanych zjawisk.  W analizach zewnętrznych operuje się standardowymi wskaźnikami finansowymi, a głównie ich cele koncentrowane są na ocenie:

–          efektywności  gospodarowania czyli tzw. rentowności, finansowej,

–          pewności finansowej (położenia finansowego) firmy.

Ponadto ustalanie głównych celów analizy zewnętrznej zależy przede wszystkim od osoby oceniającej, np.:

–          akcjonariusze będą oceniać rentowność kapitału własnego oraz wielkość osiąganych dywidend, a więc opłacalność zaangażowanego kapitału,

–          wierzyciele skoncentrują się na ocenie płynności finansowej oraz wypłacalności,

–          banki badają ryzyko finansowe związane z udzielaniem kredytu i jego zabezpieczeniem.

 

Zupełnie odmienny charakter mają analizy wewnętrzne prowadzone przez samo przedsiębiorstwo. Opierają się one nie tylko na sprawozdawczości finansowej (bilansie, rachunku wyników), ale również szczegółowych danych ewidencji księgowej (księgowości zarządczej, rachunku kosztów), statystyki zakładowej i planowania. Analiza wewnętrzna spełnia ważną rolę w zarządzaniu. W literaturze określana jest jako „system sterowania wynikiem” lub nawet „substytut systemu zarządzania”. Stąd cel przedmiot i zakres analizy wewnętrznej jest dużo szerszy aniżeli analizy zewnętrznej.

W ujęciu syntetycznym może ono obejmować następujące cele[2]:

–          uogólnienie informacji,

–          szukanie „prawdziwego obrazu firmy”,

–          ocenę informacji,

–          ustalenie decyzji wynikających z przeprowadzonej analizy.

Szczegółowy przedmiot i zakres wewnętrznej analizy finansowej zawiera wiele ważnych ocen, jak[3]:

–          płynność środków,

–          efektywność gospodarowania (rentowność, zysk, cash flow),

–          majątek,

–          zadłużenia,

–          zdolność kredytowa,

–          wzrost firmy oraz aktywność ekonomiczna,

–          ryzyko firmy (słabe i silne strony),

–          zależności finansowe w koncernie,

–          polityka socjalna,

–          inflacja itp.

 

Zadaniem analizy finansowej jest ocena finansowej strony działalności przedsiębiorstwa nie tylko w stosunku do założeń planowych, lecz również w stosunku do okresów ubiegłych i wielkości osiąganych przez inne firmy oraz dokładne wytyczenie kierunków dalszych badań dotyczących czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstwa[4]. Osiągane wyniki finansowe mogą prowadzić zarówno do dodatnich jak i ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. Konieczna jest zatem ścisła zależność statycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy[5].

Stan finansowy jest statycznym ujęciem przedmiotu analizy ustalonym na określony moment. Obejmuje on stan wyposażenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego, środki zaangażowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. Wiąże się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa, jego zdolnością płatniczą i kredytową, efektywnym lokowaniem wolnych środków pieniężnych, w tym zagospodarowaniem wolnych środków pieniężnych.

Wyniki finansowe są dynamicznym przedmiotem analizy. Ustala się je za pewien okres jako sumę wyników narastających w ciągu miesiąca, kwartału czy roku. Omawiane wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. Oddziałują na nie takie czynniki jak, przychody ze sprzedaży, koszty własne, rozliczenia w formie podatków, dotacji, dywidend itp. Określają je wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu, zaangażowanych zasobów osobowych, majątkowych lub kapitałowych.


 

[1] Por. T. Wiśniewski, Z. Miklewicz, Analiza finansowa w gospodarce rynkowej, WNUS, Szczecin 1992, s.40.

[2] Por. W. Bień, Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa, Stowarzyszenie księgowych w Polsce, Warszawa  2002, s. 46-50,; D. W. Olszewski, Podstawy analizy finansowej przedsiębiorstwa, Centrum Edukacji i  Rozwoju biznesu Olympus, Warszawa 1992, s. 10-23,; T. Waśniewski, Z. Miklewicz, op. cit., s.40.

[3] Por. T. Waśniewski, Z. Miklewicz, op. cit., s.33.

[4] Por. T. Jachna, M. Sierpińska, op. cit., s. 14.

[5] Por. L. Bednarski, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, PWN, Warszawa 2003, s.14.

Opublikowano prace licencjackie | Otagowano , | Dodaj komentarz

Metody finansowania świadczeń społecznych

Większość świadczeń społecznych finansowana jest obecnie z budżetu państwa, a więc z wpływów podatkowych.  Metody ich finansowania są jednak różnorodne.

Najczęściej wyróżnia się trzy metody finansowania świadczeń (sposoby i źródła pozyskiwania przez podmioty gospodarcze środków pieniężnych niezbędnych do realizacji celów i zadań lub działalności gospodarczej, do których zostały powołane). Przedstawia je poniższy rysunek[1]:

Rysunek nr 3  :  Metody finansowania świadczeń społecznych

prace

Źródło : Opracowanie własne

Metoda samofinansowania polega na pokrywaniu wydatków z własnych dochodów. W przedsiębiorstwie są to głównie zysk i amortyzacja, ewentualnie emisja akcji, w gospodarstwie domowym – płace, świadczenia społeczne, dochody z kapitału (m.in. oprocentowanie oszczędności i obligacji, dywidendy, czynsze), w przypadku państwa – podatki, opłaty, dochody z majątku i in. Stosowanie tej metody świadczy o pełnej samodzielności podmiotu gospodarczego.

Metoda kredytowa polega na czasowym, z reguły odpłatnym korzystaniu ze środków pieniężnych będących własnością innych podmiotów gospodarczych: kredytów, pożyczek, środków z emisji obligacji (przedsiębiorstwa i państwo). Cechą metody kredytowej jest możliwość wcześniejszego wykorzystania przyszłych dochodów, z koniecznością jednak poniesienia z tego tytułu określonych kosztów (oprocentowanie).

Metoda dotacyjna (budżetowa) występuje w odniesieniu do jednostek gospodarczych pokrywających swe wydatki stale lub okresowo, w całości lub w części z dotacji z budżetu państwa lub z niezrealizowanych zobowiązań wobec niego (zwolnienia podatkowe, celne, z różnego rodzaju opłat itp.). Korzystanie z tej metody finansowania oznacza często podporządkowanie jednostki finansowanej podmiotowi finansującemu, a więc ograniczenie, a w skrajnym przypadku pozbawienie samodzielności.

W praktyce podmioty gospodarcze łączą w swej działalności różne metody finansowania.


 

[1] A.Rajkiewicz, J.Supińska, M.Księżopolski  op. cit,  s. 236

Opublikowano prace magisterskie | Otagowano | Dodaj komentarz

Rodzaje świadczeń społecznych

Wyróżnia się trzy typy świadczeń społecznych:

  • ubezpieczeniowe,
  • zaopatrzeniowe ,
  • opiekuńcze,

jednak granice pomiędzy nimi często się zacierają.

Świadczenia ubezpieczeniowe mają zazwyczaj charakter pieniężny i poprzedzone są wieloletnim opłacaniem obowiązkowych składek: są to np.: emerytury, renty, zasiłki dla bezrobotnych, chorobowe, macierzyńskie. Prawo do ich otrzymywania oraz wysokość uzależnione są od spełnienia określonych warunków (okres zatrudnienia, wiek, stan zdrowia, okres i wysokość płaconych składek i in.).  Świadczenia ubezpieczeniowe w naturze to bezpłatne usługi medyczne, rehabilitacyjne oraz darmowe lub częściowo odpłatne leki, środki pomocnicze (protetyka).

Świadczenia społeczne zaopatrzeniowe służą do zapewnienia wszystkim niezbędnego minimum utrzymania. Nie są uwarunkowane płaceniem składek i przybierają bardzo zróżnicowane formy (pieniężne i w naturze) w zależności od grup społecznych, do których są adresowane (m.in. bezpłatna oświata, stypendia, zasiłki rodzinne, dopłaty do usług mieszkaniowych, dotacje do żywności, zwolnienia z opłat za pewne usługi).

Świadczenia społeczne opiekuńcze, także bezskładkowe, przyznawane są indywidualnie wg uznania właściwego organu w zależności od sytuacji materialnej potrzebującego (tzw. pomoc społeczna).

Aktualny katalog świadczeń społecznych w Polsce przedstawiony został w poniższej tabeli:

Tabela nr 10: Katalog świadczeń społecznych

Dziedzina polityki społecznej

Forma świadczeń

Pieniężne

Rzeczowe

Usługi

Inne

Ubezpieczenia społeczne

emerytury, renty, zasiłki,   dodatki

rehabilitacyjne

alimenty, świadczenia dla   kombatantów

Pomoc społeczna

zasiłki, ekwiwalenty,   pożyczki

pobyt w domach pomocy społecznej,   wyżywienie, opał

praca socjalna, pomoc   domowa i pielęgnacyjna

Ochrona zdrowia

pobyt w szpitalach,   lekarstwa, protezy

porady, zabiegi, pogotowie

profilaktyka powszechna

Rehabilitacja

pożyczki

sprzęt rehabilitacyjny

zabiegi

ulgi

Edukacja

stypendia

wyżywienie, internaty,   domy wychowawcze

nauczanie, poradnictwo

Kultura

nagrody, dotacje

imprezy masowe

wspieranie ruchu amatorskiego

Rekreacja

stypendia, nagrody

sprzęt, schroniska

turystyka młodzieżowa

sprzęt wyczynowy

Rynek pracy i bezrobocie

zasiłki, pożyczki,   finansowanie robót

sprzęt do robót   interwencyjnych

pośrednictwo, poradnictwo,   szkolenia

Mieszkalnictwo

dodatki, ulgi kredytowe

mieszkanie zastępcze

Penalizacja

zasiłek postpenitencjarny

pobyt w zakładach penitencjarnych

szkolenie, poradnictwo

Źródło: A. Rajkiewicz  „Polityka społeczna” PWN, Warszawa 1998  str. 241

Opublikowano prace magisterskie | Otagowano | Dodaj komentarz

Ulgi podatkowe a świadczenia społeczne

Podatnik uprawniony do ulg sam decyduje o tym, czy i jak z nich skorzysta. Jego swoboda jest dużo większa niż świadczeniobiorcy.  Jeśli np. większa niż przewidywano liczba podatników skorzysta z ulg mieszkaniowych, to minister finansów musi pokryć ich koszty z budżetu, zwracając nadpłacone sumy podatku. Natomiast wydatki na dotacje budżetowe do mieszkalnictwa nie mogą przekroczyć kwot zapisanych w ustawie budżetowej.

Mimo tego nie możemy postawić tezy, że ulgi podatkowe są dla ludzi korzystniejsze, gdyż nie przysługują one prawie jednej trzeciej ludności kraju – płatnikom podatku rolnego.

Świadczenia socjalne są instrumentem, który politykom łatwiej jest kontrolować. Łatwiej jest też z nich skorzystać tym najbiedniejszym. Mocną formą świadczeń społecznych jest to, że nie ograniczają się do formy pieniężnej. Nawet wypłacając zasiłki można prowadzić pracę socjalną czy oferować niezbędne usługi [1].

Nasuwa się tu pytanie czy system podatkowy może zastąpić fundusze świadczeń socjalnych? Możemy na nie odpowiedzieć, iż najbezpieczniej byłoby połączyć oba te rodzaje narzędzi polityki socjalnej.  Łączenie to pociąga jednak za sobą wymóg koordynacji.

Współczesność nie pozwala na eliminację świadczeń społecznych, natomiast zmusza do  zmiany ich struktury. Należy zatem spodziewać się zwiększenia udziału własnego obywateli (w postaci składek lub tzw. „współpłacenia” za otrzymywane usługi społeczne) przy równoczesnym ograniczaniu wydatków budżetu państwa. Rola państwa będzie koncentrować się na regulacji procesów redystrybucyjnych, gwarancjach oraz organizacji kontroli. Należy również przewidywać stopniową komercjalizację poszczególnych systemów świadczeń społecznych.


 

[1] A..Rajkiewicz, J.Supińska, M.Księżopolski  op. cit.,, s. 278

Opublikowano prace licencjackie | Otagowano | Dodaj komentarz

Definicja świadczeń społecznych

Polityka socjalna, jak już wspomniałam, polega w praktyce na przekazaniu części funduszy społecznych, pozostających w dyspozycji państwa, do dyspozycji określonych grup społecznych: dzieci, młodzieży, osób niepełnosprawnych czy osób wiekowych, bądź też na określone cele np.: oświatę, kulturę, wypoczynek, służbę zdrowia itp. Noszą one nazwę świadczeń społecznych.

Świadczenia socjalne jest to ogół świadczeń przekazywanych przez rząd określonym grupom społecznym lub całemu społeczeństwu w pieniądzu bądź w naturze. Gdy rozszerzamy je na sferę edukacji, kultury i rekreacji wówczas mówimy już o świadczeniach społecznych.  Z prawnego punktu widzenia zobowiązania rządu do określonych świadczeń społecznych oraz ich zakres wynikają z odpowiednich ustaw i są wyrazem polityki społecznej państwa[1].

Gwarancją przekazu świadczeń jest powinność państwa. Zaspokajają one ważne potrzeby i coraz częściej uznawane są za prawo obywatelskie.

Często występują rozbieżności między skalą i strukturą potrzeb, oczekiwaniem uprawnionych a możliwościami ich zaspokajania w sferze socjalnej. Stąd też toczą się spory między ekonomistami a politykami o skalę wydatków, wartość przekazywanych świadczeń, krąg odbiorców, miejsce odbioru itp.

Świadczeniom społecznym można przypisać następujące funkcje[2]:

  • zabezpieczająca – zapewniająca podstawę egzystencji czyli minimum socjalne,
  • egalitaryzyjąca – wyrównująca szanse przede wszystkim w młodych fazach życia poprzez dodatki i zasiłki,
  • bodźcowa – sprzyjająca integracji załóg z zakładem pracy,
  • edukacyjna – zapewniająca upowszechnienie edukacji.

[1] M.Winiewski Fundusze spożycia społecznego a stopa życiowa ludności., Książka i Wiedza, Warszawa 1969, s 54-98

[2] A.Rajkiewicz, J.Supińska, M.Księżopolski  op. cit., s. 237-249

Opublikowano pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych | Otagowano | Dodaj komentarz

Do zalet funduszy należy:

  • brak konieczności konkurowania o środki budżetowe,
  • stabilne źródła dochodów,
  • cele względnie stałe.

Obok pozytywów funduszy nie można sobie nie zdawać sprawy, że spełniane przez nie funkcje rzeczywiste mogą się znacznie różnić od założonych, co w konsekwencji prowadzi do wielu skutków negatywnych.
Do najważniejszych z nich należą:

  • dywersyfikacja gospodarki publicznymi środkami pieniężnymi,
  • ograniczona kontrola parlamentu nad wykorzystaniem środków funduszowych,
  • możliwość marnotrawstwa środków publicznych,
  • brak obowiązku prowadzenia rachunku ekonomicznego, przez dysponentów środków funduszowych,
  • tworzenie dodatkowych obciążeń podmiotów gospodarczych i gospodarstw domowych na rzecz państwa,
  • niedobór środków nie daje szans na uzyskanie dodatkowego zasilania z budżetu,
  • ograniczenie zakresu gospodarki budżetowej.

Często zarówno w praktyce, jak i teorii uważa się, że fundusze stanowią alternatywę dla gospodarki budżetowej[1]. Dlatego na zakończenie tego rozdziału, warto w sposób syntetyczny, dokonać porównania obu tych instytucji. Różnice między nimi przedstawia tablica nr 14 .

Tabela nr 14:  Główne cechy instytucji budżetu i instytucji funduszu celowego.

Cecha

Budżet

Fundusz celowy

Przedmiot finansowania

ogólny

ściśle określony

Okres finansowania

roczny

nieokreślony

Ciągłość finansowania

brak

zapewniona

Zasady gospodarki   finansowej

sztywne (rygorystyczne)

elastyczne

Możliwość mobilizacji   dochodów

minimalne

znaczne

Możliwości kontroli ze   strony władz przedstawicielskich

istotne

ograniczone

Racjonalizacja wydatków

ograniczona

znaczna

Źródło: S. Owsiak, Finanse publiczne, op. cit., s. 136.


 

[1] S.Owsiak op. cit. s.116

Opublikowano prace licencjackie | Otagowano | Dodaj komentarz

Analiza gospodarki finansowej funduszy celowych w latach 1998 i 1999

Ze względu na dostępność informacji analiza gospodarki finansowej funduszy celowych obejmuje 10 funduszy, niemniej jednak, ponieważ stanowią one 2/3 wszystkich funduszy można uznać, że stanowią dostateczną podstawę dla wnioskowania.

Punktem odniesienia analizy jest założenie, że o stopniu racjonalnego gospodarowania decyduje umiejętność pokrycia wydatków dochodami własnymi.

Tablica nr 13:  Gospodarka finansowa funduszy celowych w latach 1998 i 1999 w  tys zł.

Lp

Nazwa funduszu

Dochody własne

Wydatki

Pokrycie wydatków dochodami własnymi

1998

1999

1998

1999

1998

1999

 
1

Fundusz Alimentacyjny

661,2

817,1

708,5

839,6

93,3%

97%

 
2

Państwowy Fundusz   Kombatantów

3,0

0,5

119,5

122,9

2,51%

0,4%

 
3

Fundusz Ochrony Gruntów   Rolnych

40,6

12,7

38,7

16,3

104,9%

78%

 
4

Fundusz Ubezpieczeń   Społecznych

65,7

68,9

72,8

81,1

90,34%

85%

 
5

Narodowy Fundusz Ochrony   Środowiska i Gospodarki Wodnej

1 215

974,4

458,4

403,5

265,2%

241%

 
6

Fundusz Gospodarki Zasobem   Geodezyjnym i Kartograficznym

13,3

14,7

16,8

12,2

79,17%

120%

 
7

Fundusz Pracy

4 238,5

4 836

4 816

5 647

88,0%

86%

 
8

Państwowy Fundusz   Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

1 881

2 028

1 564

1 659

120,2%

122%

 
9

Fundusz Gwarantowanych   Świadczeń Pracowniczych

269,9

116,1

17,0

34,3

1587%

338%

 
10

Fundusz Promocji   Twórczości

0,8

0,8

0,7

0,7

114,2%

114%

 

Źródło: Materiały NIK.

Dane zawarte w tablicy 13 wskazują że stopień pokrycia wydatków dochodami własnymi jest bardzo różny. W każdym z analizowanych funduszy jest inaczej. Stopień przekraczający 100% dowodzi, iż fundusz uzyskuje nadwyżkę. Problem jest jak ją zagospodarowuje, a nawet czy jest sens aby ona istniała. Przykładem funduszu mającego nadwyżkę dochodów nad wydatkami w 1999 roku jest Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Fundusz Gospodarki Zasobem Geodezyjnym i Kartograficznym, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Promocji Twórczości.  Tylko jeden z wymienionych funduszy, Fundusz Gospodarki Zasobem Geodezyjnym i Kartograficznym, w 1998 roku miał przewagę wydatków nad dochodami. W przypadku kiedy dochody własne pokrywają nieomal w całości wydatki, a taka sytuacja ma miejsce np. w odniesieniu do Funduszu Alimentacyjnego w 1999 r. , powstaje pytanie o konieczność jego dotowania. Pozostałe fundusze nie przekroczyły 100% pokrycia wydatków dochodami, w związku z czym nie podlega dyskusji konieczność ich dotowania.

Państwowe fundusze celowe po stronie dochodów przejęły w 1998 r. 17,5% PKB, w 1999 r. 17,6%. Natomiast relacja ta w stosunku do wydatków wynosiła w 1998 r. 17,6 a w 1999 r. 178%. Stopień sfinansowania dotacją budżetową największych pod względem wydatkowanych środków funduszy, zwiększył się w latach 1998 i 1999 [1].


 

[1] Analiza wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 1998 i 1999r.

Opublikowano prace magisterskie | Otagowano | Dodaj komentarz

Pojęcie funduszu celowego

Gospodarka środkami publicznymi może odbywać się przy wykorzystaniu instytucji budżetu, bądź różnych innych form z nim związanych w sposób bezpośredni lub pośredni. Taką gospodarkę finansową – na gruncie której gromadzone są dochody i dokonywane wydatki traktuje się jako pozabudżetową. Instytucjami, zaliczanymi do tego obszaru są państwowe fundusze celowe powstałe jako odpowiedź na słabe strony budżetowego gromadzenia i wydatkowania środków publicznych[1].

Szczegółowe zasady gospodarki państwowego funduszu celowego określa w drodze rozporządzenia minister nadzorujący dany fundusz w porozumieniu z Ministrem Finansów.

Publiczny fundusz celowy można zdefiniować jako utworzoną na mocy aktu prawnego wysokiej rangi (najczęściej ustawy) formę organizacyjną służącą organom władz publicznych do gromadzenia środków pieniężnych ze ściśle określonych źródeł. Zgromadzone środki pieniężne muszą być przeznaczone na precyzyjnie określone cele. Fundusz funkcjonuje, z reguły, w okresie dłuższym niż rok. Czas istnienia funduszu nie jest zwykle określony.

Publiczne fundusze celowe cechuje:
1) Wyodrębnienie organizacyjne i finansowe części środków publicznych.
2) Ograniczenie swobody rozdziału części środków publicznych.
3) Zapewnienie ciągłości finansowania przez wyłączenie z procedury rocznego planowania budżetowego.
4) Racjonalizacja wydatków, wynikająca z braku konieczności ich rozliczania w cyklu rocznym (zerwanie z zasadą jednoroczności budżetowania)
5) Celowe gromadzenie dochodów.
6) Stałość dochodów.
7) Elastyczność gospodarki finansowej (jako szczególna zaleta w odniesieniu do gospodarki inwestycyjnej).


 

[1] S. Owsiak op. cit. s. 115

Opublikowano pisanie prac magisterskich, licencjackich, zaliczeniowych | Otagowano | Dodaj komentarz

Statut i struktura samorządu gminnego

Art. 3 ust. 1 u.s.t. mówi, że „o ustroju gminy stanowi jej statut”. Taki zapis ustawowy wskazuje pozornie na dużą samodzielność w zakresie kształtowania ustroju przez wspólnotę samorządową gminy.

Pojęcie „ustrój” oznacza „organizację i metody działania władzy” – w tym wypadku na szczeblu gminy.10 W zasadzie zawarte to jest w ustawach samorządowych.

Pojęcie „statut” (łac. Statutum – postanowienie) oznacza zbiór przepisów regulujących strukturę, zadania, zakres i sposób działania osoby prawnej (instytucji, organizacji) – w tym przypadku – samorządu.11 W odniesieniu do samorządu nadanie statutu gminie oznacza jej autonomię. Ustawa o samorządzie pozwala domniemywać, że samorząd w uchwalonym przez siebie statucie, swobodnie, w granicach ustaw określa swój ustrój.12

Statut gminy – zawiera normy prawa ustrojowego, stanowiący z konstytucją i ustawami system ustrojowy prawa samorządu.13 Jest dokumentem powszechnie dostępnym, gdyż jak nakazuje ustawa o samorządzie, „podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym” (Art. 22 ust. 2). Ustawa – w kolejnych artykułach – wskazuje kwestie, które obligatoryjnie a które fakultatywnie reguluje statut. Powinien on zawierać:

a)        zasady tworzenia, łączenia, podziału, znoszenia jednostek pomocniczych (Art. 5 ust. 3);

b)       organizację wewnętrzną i tryb pracy organów gminy (Art. 22 ust. 1), w tym zasady i tryb działania komisji rewizyjnej (Art. 18 ust. 5);

c)        zarządzanie i korzystanie z mienia komunalnego przez jednostki pomocnicze oraz rozporządzanie dochodami z tego źródła, zakres czynności dokonywanych samodzielnie przez jednostkę pomocniczą w zakresie przysługującego jej mienia (Art. 48 ust. 1);

d)       uprawnienia jednostki pomocniczej do prowadzenia gospodarki finansowej w ramach budżetu gminy (Art. 51 ust. 3);

e)        zasady udziału przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej w pracach rady poza prawem głosu (Art. 37d);

f)         zasady działania klubów radnych (Art. 23 ust. 2);

g)        określenie organu lub osoby właściwej do nawiązywania w imieniu zakładu pracy stosunku pracy na podstawie wyboru mianowania i powołania oraz rodzaju aktu i trybu jego wydania (Art. 4 ust. o pracownikach samorządowych).

Fakultatywne regulacje w statutach, jak określa ustawa o samorządzie, dotyczą osób uprawnionych do składania oświadczeń woli oraz trybu zatrudniania pracowników samorządowych z wyboru i mianowania.

Regulacja statutowa obligatoryjnych kwestii dotyczy m.in.: zasad tworzenia jednostek pomocniczych.

Statuty gmin są przykładem autonomii samorządowej, w ramach jednolitego systemu samorządu terytorialnego, gdzie ustawy bardzo szczegółowo regulują materię ustrojową, pozostawiając radom gmin niewielką swobodę w kreowaniu ustroju swoich wspólnot.

Według ustawy o samorządzie terytorialnym (u.s.t.), rada gminy jest najwyższym organem stanowiącym i kontrolnym w gminie (art. 15 ust. 1 u.s.t.). Rada może samodzielnie stanowić we wszystkich sprawach, które nie zostały powierzone przez ustawę innym podmiotom lub nie zostały zastrzeżone na mocy art. 12 u.s.t.do rozstrzygnięcia w drodze referendum (samoopodatkowanie się mieszkańców oraz odwołania rady gminy przed upływem kadencji). Rada gminy jest wyłaniana w drodze wyborów powszechnych, różnych, większościowych (w gminach do 40 tys. mieszkańców) lub proporcjonalnych, w głosowaniu tajnym.14

Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 1 w związku z art. 3 ust.1 i art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 08.03.1990 o samorządzie gminnym15 Rada Gminy w Sitkówce-Nowinach w dniu 23.02.2002 roku podjęła uchwałę w sprawie zmian w statucie Gminy Sitkówka-Nowiny z dnia 27.01.2001 roku. Zmiana dotyczyła § 10 pkt 9 i 10 oraz § 85.

Gmina według statutu stanowi wspólnotę samorządową obejmującą wszystkich mieszkańców zamieszkałych na jej terytorium. Terytorium to obejmuje obszar 4576 ha, a jej granice załączone są do pisanej pracy. Gmina posiada osobowość prawną, a samodzielność gminy podlega ochronie sądowej. Herb gminy jest załączony do objaśnień odwoławczych na końcu tejże pracy.

Gmina działa na podstawie ogólnie przyjętych ustawach i przepisach o gminnych statutach. Ilekroć w statucie jest mowa o ustawie, to należy rozumieć, że jest to ustawa z 08.03.1990 roku o samorządzie gminnym. Ogólnie ujmując, statut gminy zwiera zakres jej zadań i działań.

Zakresem działań gminy objęte są wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżone odrębnymi ustawami.


10 W. Skrzydło, Ustrój polityczny RP w świetle Konstytucji z 1997 roku, Zakamycze, Kraków 2002, s. 14.

11 Ibidem, s. 178.

13 Z. Leoński: Zarys prawa administracyjnego, Działalność administracji, PWN, Warszawa 2001, s. 43.

14 Zasady i tryb wyboru radnych do rad gmin określa ustawa z dnia 08.03.1990 r. – ordynacja wyborcza

do rad gmin (Dz. U. z 1990 r., Nr 16, poz. 96 późn. zm.).

15 Dziennik Ustaw Nr 13, poz. 74.

Opublikowano prace licencjackie | Otagowano | Dodaj komentarz